ALZHEIMER
Günümüzde yaşlılıkta kalp hastalıkları, kanser gibi ciddi hastalıklarla birlikte adı sıkça anılmakta olan ve rastlanma oranı hızla artmakta olan Alzheimer, bunamanın bir aşaması olarak gözükse de bunun doğal getirisi değildir.
Uzmanlar bu ciddi hastalığın önemli belirtileri arasında zaman ve mekan karıştırma, karar vermede güçlük, olağan günlük işleri yapmaktan kaçınma, davranışlarda tutarsızlık, eşyaları yanlış yerlere koyma, konuşma ve anlamada zorluk çekme ve özellikle yakın dönem için daha yoğun yaşanan unutkanlıkları sayıyorlar.
Hastalığın kesin sebebi tam olarak belirlenemese de beynin iletişim sistemindeki bozukluklardan kaynaklandığı saptanmıştır.
Hastalık genel olarak üç evrede tanımlanabilir. İlk evre olan erken evrede yukarıda bahsettiğimiz belirtiler baş göstermektedir. Alzheimer sonuç itibarı ile bir yaşlılık hastalığıdır ve bu nedenle belirtilerin gözden kaçırılabilmesi olasıdır. Dolayısı ile de genelde hastalığın başlangıç zamanı tam olarak belirlenemez. Bir hasta yakını 75 yaşındaki annesinin bir iki defa yemeğe tuz yerine şeker attığını, ama fazla ciddiye almayıp dalgınlık olarak değerlendirdiklerini, daha sonra annesinin yemek yapmaktan vazgeçtiğini, iştahsızlaştığını anlatıyor. Ters giden bir şeyler olduğuna karar vermeleri ise bir süre sonra, işe giderken hazır olarak bıraktıkları yemekleri akşam döndüklerinde hiç dokunulmamış halde bulmaları ile olmuş. Bir başka hasta yakını ise hiçbir şekilde bir terslik sezmediklerini, bir gün babalarının 20 senedir yaşadığı mahallede markete gidip kaybolması ile hastalığı fark ettiklerini belirtiyor. Yani ufak belirtileri ciddiye alma ve hastayı iyi gözlemleme büyük önem arz ediyor.
Orta evreye geçildiğinde belirtiler hastanın ve yakınlarının günlük hayatını daha yoğun biçimde etkilemeye başlıyor. Bu dönemde özellikle yakın geçmiş neredeyse hiç hatırlanamaz hale geliyor. Hasta olaylar karşısında anormal tepkiler verebiliyor, etrafındakilerle çocuk misali inatlaşabiliyor, günlük işlerini yapmayı unutabilir veya reddedebili. Uykusuzluk sorunu baş gösterebilir.
Hastalığın son seyri olan ileri evrede ise bilinç kaybı büyük oranda artıyor. Hasta kendi çocuklarını dahi tanıyamaz hale gelebiliyor. Bu evrede hasta tamamen bakıma muhtaç hale geliyor. Yemek yemek, giyinmek, temizlenmek gibi günlük ve zorunlu ihtiyaçlarını kendi kendine yerine getiremiyor. İleri evre hem hasta hem de yakınları için en zorlayıcı evre olarak tanımlanabilir. Bazı hasta yakınları, hastanın bakımını karşılayabilmek için işlerini dahi bırakmak zorunda kaldıklarını belirtiyorlar. Bu evrenin sonunda artık hasta yatağa bağımlı ve yardım olmadan hiçbir şey yapamayacak hale geliyor.
Sadece hasta için değil, çevresindekiler için de çok zor bir süreci içeren hastalık karşısında sabırlı olunması ve hasta ile inatlaşmamak gerekiyor.
Tüm bu süreç göz önüne alındığında bunama ile ilgili en ufak bir belirtinin sezilmesi durumunda, hiç gecikmeden bir uzmana danışılmalıdır. Tahlil ve tomografiler dışında basit zihinsel testlerle dahi erken evrede hastalığın tespiti büyük oranda yapılabilmektedir.
Alzheimer hastalığından korunmak için erken yaşlarda ortaya çıkan tansiyon problemleri, diyabet, damar hastalıkları, inme, kolestrol gibi hastalıkların tanı ve tedavisi çok önemlidir. Ayrıca zihin sağlığı için zihinsel ve fiziksel aktiviteler ile ilgilenilmeli, sosyal bir hayat sürmeye çalışılmalı, aşırı alkol alımından kaçınılmalıdır. Ayrıca depresyon da hastalık için itici güç oluşturmaktadır.
Alzheimer hastalığının bir tedavisi olmasa da, sürecin yavaşlatılabilmesi için A,C,E,B12,B1,B2 ve B6 vitaminlerini içeren besinlerin alınması öneriliyor. Bu besinlere örnek olarak; badem, fındık, tahin, süt, ıspanak, karaciğer, havuç, tere, çilek, kuşburnu, turunçgiller, çavdar, yulaf, balık ve sığır eti, yumurta sarısı, ceviz ve keten tohumu sayılabilir.
Hastalığa yakalanmada genetik faktörler büyük rol oynamaktadır. Ailesinde Alzheimer hastası bulunan kişilerin taşıdığı risk oranı diğer insanlara göre çok daha büyük orandadır.
